شاخص های بهداشتی کیفیت آب استخر
شاخصهای بهداشتی کیفیت آب استخرهای شنا
دانش انتقال بیماریها مؤید آن است که برخی از بیماریها بر اثر استقرار یا راهبری نادرست و کلر زدن نامناسب استخرها شنا از تماس و یا بلعیدن آب آلوده ایجاد میشود که از بین آنها میتوان حصبه، اسهال، هپاتیت عفونی و بیماریهای معدی ـ رودهای، کونژنکتیویت، تراخم، لپتوسپیروز، بیماری قارچی و عفونتهای پوستی، شیستوزو میازیس و ژیادریوزیس، خارش پای شناگر، بیماریهای دستگاه فوقانی تنفسی نظیر عفونت سینوسها، گلودرد عفونتی، عفونت گوش میانی، التهاب مکرر پوششهای مخاطی چشمها، گوشها و گلو را نام برد. کاربرد مازاد بر نیاز آلوم و عدم تنظیم PH و مواجه شدن با سطوح حفاظت نشده بدن، سبب التهاب، تحریک، خارش و عفونت میشود. انقباض پوست در هنگام غوطهور شدن در آب، ورود مستقیم آب آلوده را به داخل بینی و چشم میسر میسازد. ۲۶ مورد شیوع بیماری با ابتلا ۱۳۶۳ نفر، بر اثر استفاده از آبهای مراکز تفریحی و شنا از سال ۱۹۸۸ به مراکز کنترل بیماریها در آمریکا گزارش شده است. عامل بیماریزائی در استخرهای آب گرم، سودوموناس و لژیونلا در دریاچه عامل بیماری shigella sonnei و Norwalk virus و اختلالات معدی رودهای حاد و برخی دیگر از لپتوسپیراوژیاردیا، نام برده شده است. ناراحتهای چشم، گوش، بینی و گلو، اختلالات معدی ـ رودهای و تحریکات پوستی از شایعترین عوارض و مشکلات ناشی از استخرهای غیربهداشتی است. براساس دادههای محدود، شنا در آب دریاچهای که میانگین میزان کلی فرم آن ۲۳۰۰ در ۱۰۰ میلیلیتر آب باشد، از نظر آماری، افزایش وقوع بیماری را موجب میشود. شنا در آب رودخانه که تراکم میانه کلی فرم (density median coliform) آن۲۷۰۰ در میلیلیتر است، موجب افزایش معنیدار آماری بیماریهای رودهای میشود و چنانچه شناگران در سنین ۵ تا ۱۹ سال باشند، موارد وقوع بیماری بیشتر است. افرادی که در دریائی با معیار و ضوابط بهداشتی غیرقابل پذیرش، شنا میکنند، نسبت به افرادی که از دریای نسبتاً غیرآلوده استفاده میکنند، بیشتر دچار اختلالات گوارشی میگردند. مطالعات گسترده نشان داده است که علائم بیماریهای دستگاه تنفسی و گوارشی در بین شناگران بیشتر از غیرشناگران میباشد. چگالی میانگین هندسی محتملترین تعداد کلی فرم معادل ۱۲۱۳ در مورد ساحل آب دریا به زحمت قابل پذیرش و ۲/۴۳ در مورد ساحل نسبتاً غیرآلوده در ۱۰۰ میلیلیتر ذکر شده و تعداد کلی فرم وابسته به آنها به ترتیب ۵۶۵ و ۴/۲۸ گزارش شده است. از طرف دیگر، شنا در آبهای دریا که حاوی تعداد ۱۰ عدد آنتروکوک (فیکال استرپتوکوکسی) در ۱۰۰ میلیلیتر باشد، شناگران را با خطر اختلالات معدهای، رودهای مواجه میکند. عدهای از محققان، وابستگی تنگاتنگی را بین بیماری اسهال و شنا در آب رودخانه که میانگین فیکال کلی فرم آن ۱۷،۵۰۰ عدد در ۱۰۰ میلیلیتر باشد، گزارش نمودهاند. این نتیجه، از بررسی وضعت شش شناگر که در آب رودخانه شیگلاسونهئی شنا کردهاند، حاصل شده است. تحقیقات انجام شده در خصوص شنا در آب شور دریا، حاکی از آن است که آب شور، وقوع بیماری را افزایش نمیدهد. میکروارگانیسمهائی که بهعنوان شاخص احتمالی برای کیفیت آب شنا پیشنهاد شده، عبارت است از کلی فرم، فیکال کلی فرم، فیکال استرپتوکوکسی و سودوموناس آئروژینوزا، کلسترودیوم پرفرنژنس که به گونهای با مدفوع انسانی مرتبط هستند. کلستردیوم پرفرنژنس، شیگلاها و سالمونلاها در مطالعات اختصاصی، برای پی بردن به کیفیت آب از لحاظ بهداشتی جهت شنا در سواحل دریا مورد استفاده قرار گرفته است ولی باید توجه داشت که فیکال استرپتوکوکسی و کلستریدیوم پرفرنژنس بهترین شاخص قلمداد میشود. استاندارد کلی فرم، بیشترین عامل بهداشت عمومی در خصوص قضاوت روی کیفیت بهداشتی آبهای تفریحی محسوب میشود. عدهای از محققان، وقوع موارد لپتوسپیروزیس را در نزد افرادی که در آب آلوده به فاضلاب خانگی، فضولات حیوانی وحشی، گله گاو، گوسفند، موش آبی و... به شنا پرداختهاند، گزارش نموده و بر عدم استفاده از چنین آبهائی برای شنا تأکید کردهاند. مطالعه پژوهشگران نشان داد که هفت کودک مبتلا به لپتوسپیروز، بر اثر شنا در آبهای نهری که وسط یک چراگاه و مرتع عبور میکرده است به این بیماری مبتلا شدهاند و نزدیک ده مورد شیوع لپتوسپیروز، بر اثر شنا در آبهای نهری که وسط یک چراگاه و مرتع عبور میکرده است به این بیماری مبتلا شدهاند و نزدیک ده مورد شیوع لپتوسپیروز در گذشته، بر اثر شنا در آبهای طبیعی در آمریکا گزارش شده است. بیماری نادری که با نام اختصاری (meningoencephalits pimary amebic) معروف و غالباً برای انسان کشنده است، در اثر شنا یا استحمام و یا شیرجه رفتن با سر به داخل آب شیرین و لب شور آلوده، ممکن است ایجاد شود. استخرهای آب گرم و آبهای گرم معدنی و غیر سرپوشیده در بروز این بیماری نقش دارند. عامل بیماری، تک یاخته تاژکدار آزاد زی بهنام هگ میباشد و گونهای است که در خاک، سبزیجات در حال فساد و آب شیرین طبیعی یافت میشود. کیست نائگلریا (Naegleria cysts) به حالت معلق، در آب با حرارت ۵۶ درجه سانتیگراد، قدرت حیاتی خود را حفظ میکند. در PH معادل ۴/۷ تا ۸/۷۸، Acanthamoeba که یک آمیب دیگر آزاد زی میباشد غالباً موجب عفونت تحت حاد مزمن شده و در مقایسه با PAM از شدت کمتری برخوردار است و ممکن است از طریق یک ضایعه پوستی وارد بدن انسان شود، لذا گردش دائمی آب، وجود صافی، وجود و کلر آزاد باقیمانده حداقل ۳ میلیگرم در لیتر چنین استخرهائی توصیه شده است. در غیر این صورت باید برای جلوگیری از ورود فاضلاب، سیلاب و زه آبهای کشاورزی اقدامهای لازم بهعمل آید و هرگونه ترک و شکاف که میتواند محل مناسبی برای جایگزین شدن کیست آمیب و مانع از دسترسی کلر به آن باشد، بایستی ترمیم و از بین برده شوند. لازم به ذکر است که کیست نائگلریا در مدت ۱۰ دقیقه بهوسیله ۴ میلیگرم در لیتر کلر آزاد در PH ۲/۷ تا ۳/۷ در حرارت ۲۵ درجه سانتیگراد، بهوسیله ۲ میلیگرم در لیتر در زمان ۲۰ دقیقه، غیرفعال میشود.