مهندسی بهداشت محیط سیستان و بلوچستان

فصل اول: قسمت اول

تاریخچه هلال احمر

  در سال 1859 يك تاجر جوان به نام هانري دونان وارد شهر كاستيل ليون شده بود.پس از ايجاد جنگ  در نزديكي شهر وي به كمك تعدادي از افراد گروه كوچكي جهت ياري مجروحان ايجاد كردند .كه در آن زمان توانستند بيش از 5000 نفر از مجروحان را نجات دهند.
وي پس از بازگشت از سفر خاطرات خود را در كتابي نوشت و پيشنهاد كرد كه در هر كشوري جمعيتي جهت كمك به آسيب ديدگان جنگ تشكيل شود.

چند سال بعد اولين جمعيت به نام كميته دائمي بين المللي براي كمك به مجروحان در شهر ژنو تشكيل شد. اين كميته بعدها رسما به كميته بين المللي صليب سرخ تغيير نام يافت. جمعيت شير و خورشيد سرخ ايران در سال 1301 خورشيدي تاسيس گرديد و در سال 1303 خورشيدي توسط كميته بين المللي صليب سرخ و فدراسيون بين المللي جمعيت هاي صليب سرخ و هلال احمر به رسميت شناخته شد و با ايجاد شعبه هاي مختلف در شهرها فعاليت هاي خود را به صورت مستقل و زيرنظر هيئت مديره آغاز كرد. نيازهاي مالي آن به طور عمده از سوي مردم و افراد خاص و موقوفه ها تامين مي شد و با وجود نو پا بودن در همان سال ها به فعاليت هاي خيريه بسياري ازجمله ايجاد زايشگاه، مطب هايي كه خدمات رايگان ارائه مي دادند، مشاركت در فعاليت هاي آبرساني، احداث جاده هاي شوسه و كمك به بهداري ارتش پرداخت . تا زمان وقوع انقلاب اسلامي در سال 1357 اين جمعيت توانسته بود در سراسر كشور 500 بيمارستان و مركز درماني با مجموع 15000 تخت بيمارستاني، چندين مركز جوانان و كودكان، پرورشگاه، آموزشگاه پرستاري، مراكز دارويي وجاده اي، امداد هوايي و دريايي و بانك خون تاسيس كند و تجهيزاتي نظير 5 فروند هواپيما، كشتي بيمارستاني، 5 فروند بالگرد و بيش از 2000 وسيله حمل و نقل زميني را در اختيار داشت. در حال حاضر بيشتر فعاليت هاي جمعيت حول محور امداد رساني به آسيب ديدگان حوادث طبيعي متمركز شده و ضمناً با تاسيس مراكز درماني وتوانبخشي و سازمان هاي جوانان و داوطلبان و همچنين توليد دارو و تجهيزات پزشكي، ‌در ساير زمينه هاي مرتبط نيز بصورت يك موسسه خيريه خدمت مي كند و با كمك شعب استاني و تجهيزات مناسب، بزرگترين سازمان امدادي كشور محسوب مي شود.

.در سال  1359 به نام جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران تغيير نام يافت.

به دنبال فعاليت مدارس و دانش آموزان در اين سازمان  در سال 1922 ميلادي در قطعنامه اي شوراي عمومي اتحاديه كه بعدها شوراي حكام خوانده شد به طور رسمي موضوع صليب سرخ جوانان مطرح شد و توصيه گرديد كه صليب سرخ در همه كشورها براي ثبت نام جوانان در سازمان اقدام نمايند. در كشور ما  سازمان جوانان هلال احمر از سال 1326 فعاليت خود را آغاز نموده است.

اهداف كلي:

-تلاش براي تسكين آلام بشري

- كوشش در جهت برقراري دوستي و تفاهم متقابل و صلح پايدار ميان ملتها

-حمايت از زندگي و سلامت انسانها بدون در نظر گرفتن هيچگونه تبعيض ميان آنها

اهداف خاص:

-اد اره امور جوانان جمعيت و توسعه مشاركت جوانان در تصميم گيري ها و فعاليتهاي مربوط به  آنها

-تربيت و آموزش جوانان به منظور آماده ساختن آنان در انجام خدمات امدادي و عام المنفعه

-تربيت و آموزش جوانان به منظور آماده ساختن آنان در انجام خدمات امدادي و عام المنفعه

وظايف كلي:

-ارائه خدمات امدادي در هنگام بروز حوادث و سوانح طبيعي

-ارائه كمكهاي اوليه در حوادث غير مترقبه

-برنامه ريزي و اقدام در جهت آمادگي مقابله با حوادث و سوانح

-ارسال كمك و اعزام عوامل امدادي و درماني به ساير كشورها در صورت لزوم

وظايف خاص:

-عضو گيري از بين نوجوانان و جوانان داوطلب و سازماندهي آنان در گروهها و واحدهاي سازماني

-معرفي فعاليتهاي جمعيت هلال احمر و اعضاء سازمان جوانان به جامعه و جلب همكاري مردم و نهادها

-آموزش  نوجوانان و جوانان به منظور كسب آمادگي و شركت در فعاليتهاي امدادي و عام المنفعه

-ايجاد و توسعه فضاهاي مناسب جهت غني سازي اوقات فراغت اعضاء سازمان

-ارائه خدمات اجتماعي به جوانان آسيب ديده در چهار چوب اهداف و برنامه هاي سازمان

نشان های صلیب سرخ

نشان یا نشان هایی است که سازمان صلیب سرخ جهانی برای شناسایی وسایل نقلیه، اماکن، تجهیزات و لباس کارکنان و پرستاران وابسته به خود از آنها استفاده می‌کند.

صلیب سرخ

نشان صلیب سرخ یک سال بعد از تأسیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در شهر ژنو در سال ۱۸۶۴ به تصویب رسید. به احترام هنری دونانت بنیانگذار کمیته جهانی که یک تاجر سوییسی بود، طرح این نشان از برگردان رنگ پرچم سویس گرفته شده‌است. پس از آن در کنفرانس ژنو در سال 1906 ، تاکید شد که این نشان بدون هیچ وابستگی مذهبی و با تغییر رنگ نشان ملی و پرچم سوییس طراحی و درست شده است و بعنوان نشان رسمی  سازمان تصویب شد.

هلال احمر

کشورهای اسلامی از نشانی که نقش ماه نو سرخ‌رنگی بر آن است و به عربی آن را هلال احمر می‌نامند استفاده می‌کنند.

شیر و خورشید سرخ

در اواخر دورهٔ قاجاریه، هم‌زمان با تصویب هلال احمر برای دولت عثمانی که با میانجیگری دیپلمات وقت ایران - ممتاز السلطنه -صورت گرفت، دولت ایران موفق به رسمی ساختن نشان ویژه خود یعنی شیر و خورشید سرخ شد. پس از انقلاب ۵۷، در سال ۵۹ دولت وقت ایران با تاکید بر حفظ نشان ویژه خود، استفاده از ان را به تعلیق در اورد و خواستار استفاده از هلال احمر شد. بنا به تصویب کمیته بین‌المللی صلیب سرخ در سال 1929، نشان شیر و خورشید سرخ همواره رسمی است و مطابق با درخواست دولت ایران اجازه استفاده از داده خواهد شد. شایان ذکر است دولت ایالات متحده و اسراییل در چند سال اخیر در پی تلاش برای کسب نشان ستارهٔ سرخ داوود، خواستار جایگزینی آن با نشان شیر وخورشید سرخ بودند؛ که کمیتهٔ جهانی صلیب سرخ با رد این درخواست، بر حفظ این نشان تاکید ورزید.

بلور سرخ

تشکیلات و قسمت های مختلف هلال احمر:

1-  سازمان جوانان:

اولين اساسنامه سازمان جوانان جمعيت شير و خورشيد سرخ ايران در 14 آبان ماه سال 1326، به تصويب رسيد. در اين زمان وزارت فرهنگ و هنر با همكاري جمعيت شير و خورشيد سرخ تشكيلاتي را ايجاد نمود تا بر اساس آن فعاليت جوانان در جمعيت با توجه به اهداف خدمت به همنوع، بالا بردن سطح بهداشت فردي و اجتماعي، ايجاد و توسعه دوستي و تفاهم بين‎المللي،‌سازماندهي يابد. محوريت فعاليت‎هاي اين تشكيلات را بخش دانش‎آموزي تشكيل مي‎داد. اعضاء سازمان در اين زمان در بدو ورود با كمكهاي‎اوليه آشنايي پيدا گرده و اصول امدادگري را فرا مي‎گرفتند. اساسنامه اوليه سازمان جوانان در سالهاي 45، 46 و 47 مجدداً مورد بازنگري قرار گرفت. يك سال بعد (1348)، خانه‎هاي جوانان شير و خورشيد سرخ، با تصويب آئين‎نامه‎اي تشكيل شد. هدف از تشكيل اين خانه‎ها، گسترش فعاليتهاي جوانان و شكوفايي استعدادهاي آنها در زمينه‎هاي فرهنگي و هنري بود. كاخ جوانان نيز با هدف توجه به فعاليتهاي دانشجويي در سال 1353 راه‎اندازي شد. فعاليتهاي اعضاي سازمان جوانان در سالهاي قبل از پيروزي انقلاب اسلامي، شامل موارد متعددي بود. تشكيل گردهمايي‎هاي مختلف بهداشتي و آموزشي و برگزاري مسابقات هنري-ورزشي، بخشي از اين برنامه‎ها بود. هدف اصلي از اين برنامه‎ها بهينه‎سازي اوقات فراغت جوانان و افزايش ارتباطات بين‎المللي جوانان ايران و ساير كشورها بود. همزمان با پيروزي انقلاب اسلامي و تغيير نام جمعيت شير و خورشيد سرخ به جمعيت هلال‎احمر، فعاليتهاي سازمان جوانان هلال‎احمر در ايران با رويكرد جديدي، آغاز گرديد. در سال 1360، اصلاحاتي در اساسنامه به عمل آمد و فعاليتهاي سازمان در قالب فعاليتهاي دانش‎آموزي، ادامه يافت. در سال 1361، جمعيت هلال‎احمر، مراكزي را تحت عنوان مراكز پرورش اسلامي، ايجاد كرد. اين مراكز همراه با آموزش‎هاي امدادي، بيشتر فعاليتهاي مربوط به حرفه‎آموزي و فعاليتهاي هنري-ورزشي با توجه به مسائل اعتقادي را در دستور كار خود قرار داده بود. اين رويكرد تا اوايل دهه 70، ادامه داشت، در اوايل دهه 70، مراكز پرورش اسلامي به معاونت فرهنگي جمعيت هلال‎احمر، ارتقاء پيدا كردند. از اين زمان،‌ فعاليتها، رونق بيشتري پيدا كرد و شاهد فعاليتهاي گسترده‎تر جوانان در زمينه آموزش‎هاي حرفه‎آموزي و تربيتي بوديم. در همين سالها يك اردوي بين‎المللي با حضور اعضاي 10 كشور منطقه نيز برگزار شد. در اواخر سال 1378، با ادغام دو حوزه فعاليت يعني مراكز پرورش اسلامي و فعاليتهاي دانش‎آموزي، سازمان مستقلي با عنوان سازمان جوانان جمعيت هلال‎احمر، تشكيل شد. از اين زمان اعضاء سازمان جوانان در سه شاخه مراكز امور جوانان (جامعه بشردوستان جوان)، كانونهاي دانشجويي و بخش دانش‎آموزي به فعاليت پرداختند.
فعاليتهاي سازمان جوانان بر اساس ساختار تشكيلاتي مصوبه هيئت اجرايي در سه حوزه (معاونت) جذب و سازماندهي، آموزشي-پژوهشي و فرهنگي و امور اجتماعي متمركز شده است. علاوه بر اين سازمان جوانان از يك اداره كل امور عمومي و خزانه‎دار (عامل ذيحساب) تشكيل شده است.

2-  سازمان داوطلبان جمعيت  هلال احمر جمهوري اسلامي ايران :

يكي از اصول اساسي نهضت بين المللي صليب سرخ و هلال احمر اصل خدمات داوطلبانه است . براين اساس و درجهت تحقق اين اصل اساسي ، هم اكنون در بيش از 180 كشور دنيا ، سازمان ها و يا موسسات داوطلبان وابسته به جمعيت هاي صليب سرخ و هلال احمر فعاليت مي نمايند .

سازمان هاي مذكور وظيفه دارند در راستاي اصول و اهداف بين المللي نهضت صليب سرخ و هلال احمر ،با بسيج توان انسانيت نسبت به بهبود زندگي مردم آسيب پذير اقدام نمايند .

در ايران نيز سازمان داوطلبان با هدف حمايت از نيازمندان آسيب پذير از طريق سازماندهي و بهره مندي از توان اقشار و افرادي كه داوطلبانه به عضويت افتخاري جمعيت درآمده اند ، تاسيس گرديده و تاكنون سه دوره را پشت سر گذاشته است .

3-  مركز جامع توانبخشي:

مركز جامع توانبخشي جمعيت هلال احمر با فضاي بيش از 27000 متر مربع بزرگترين مركز جامع توانبخشي در سطح كشور از نظر وسعت و كاملترين آنها از نظر بخشهاي تخصصي مي باشد و سالانه پذيراي دهها هزار نفر از مراجعين مي باشد . اين مركز با پشتوانه حدود نيم قرن تلاش در زمينه ارتوپدي فني ، به عنوان پرچمدار اين رشته مهم توانبخشي در كشور شناخته مي شود . به عبارتي تاريخچه ارتوپدي فني ايران با همت پرسنل خدوم اين مركز ، با هلال احمر گره خورده است . پس از راه اندازي مركز ارتوپدي فني در سال 1341 در جهت توسعه اين مركز از حدود 15 سال قبل به تكميل و اضافه نمودن ساير بخشهاي تخصصي ، توانبخشي اقدام گرديد .

4- صنايع نساجي هلال ايران

اين شركت با بيش از 50 سال سابقه با عناوين و اسامي مختلف با شماره ثبت 5942 فعاليت داشته و در سال 1373  پس از خريد صددرصد سهام اين شركت توسط جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران نام اين شركت به شركت صنايع نساجي هلال ايران تغيير يافته است.

طبق ماده 3 اساسنامه، موضوع فعاليت شركت عبارتند از:

الف: توليد انواع نخ، پارچه، پتو و به طور كلي هرنوع توليدات نساجي و فروش محصولات توليد شده.

ب: خريد و فروش و واردات انواع مواد اوليه و ماشين آلات و لوازم يدكي مورد نياز.

ج: هرگونه واردات و صادرات و معاملات بازرگاني مجاز.

به استناد بند 1 مصوبه مجمع عمومي عادي شركت مورخ 20/4/1379 توليد انبوه پتو و چادر امدادي، البسه و ملزومات امدادي به منظور تامين نياز جمعيت هلال احمر و فروش مازاد نياز جمعيت به متقاضيان داخلي، شامل موسسات دولتي، تعاوني ها، نيروهاي مسلح و مراكز بهداشتي، درماني، آموزشي و ديگر اشخاص حقيقي و حقوقي و صادرات يا فروش به اشخاص حقيقي و حقوقي معتبر خارجي، مانند فدراسيون بين المللي جمعيت هاي صليب سرخ و هلال احمر، جمعيت هاي ملي ديگر كشورها و كليه موسسات و مجامع بين المللي ديگر انجام گيرد.

بدين لحاظ شركت نسبت به افزايش كيفيت و توان توليد محصولات خود در جهت بهينه نمودن بازار فروش توليدات و افزايش درآمد از محل فعاليت هاي جاري به منظور تأمين هزينه ها و سوددهي برنامه‌ريزي نموده است.

 اخذ گواهينامه ايزو 2000 – 9001 مديريت كيفيت از مؤسسه DQS  آلمان.

عضويت در انجمن مديريت كيفيت ايران.

عضويت در انجمن تحقيق و توسعه ( R&D ) از وزارت صنايع و معادن.

عضويت در انجمن صنايع نساجي ايران.

اخذ مدرك IQnet  از مؤسسه DQS  آلمان.

نصب و اجراي سيستمهاي اطلاعاتي يكپارچه MIS .

5- سازمان تداركات پزشكي

سازمان تداركات پزشكي جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران در سال 1376 بعد از ادغام سازمان تداركات درماني هلال احمر با سابقه فعاليت بيش از 30 سال در امر تهيه داور وتجهيزات بيمارستاني و مركز فوريتهاي دارويي و پزشكي هلال احمر شخصيت حقوقي پيدا كرد. سازمان تداركات پزشكي يك واحد اقتصادي ( NGO) تلقي مي گردد كه نحوه اداره آن با اصول و روش بازرگاني منطبق با ماده 6 اساسنامه تعيين گرديده است .

6- دفتر امور زنان:

 دفتر امور زنان جمعيت هلال احمر با وظيفه سياستگذاري و برنامه ريزي در خصوص حوزه مسائل زنان و با توجه به نياز زنان آسيب ديده در مواقع بروز حادثه و زنان در معرض آسيب و آسيب پذيردر مواقع عادي، و در راستاي تحقق اهداف و ما موريتهاي جمعيت هلال احمر در سطوح ملي و بين المللي ، اقداماتي را در زمينه برنامه ريزي جهت ارتقاء سطح آگاهي و دانش زنان ، بررسي آسيب هاي اجتماعي ، فرهنگي و معيشتي زنان در شرايط عادي و بحراني و تعامل با فعالين و خيرين زنان انجام مي دهد

7- سازمان امداد و نجات

در خرداد ماه 1302 با وقوع زلزله اي در شرق خراسان و زلزله اي ديگر به فاصله 3 ماه بعد در سيرجان و كرمان و همچنين جاري شدن سيلاب هاي گسترده در همان سال در استانهاي گيلان , مازندران , آذربايجان شرقي و اصفهان زندگي بسياري از هموطنان به مخاطره افتاد وباعث تلفات و خسارات بسياري گرديد . در اين سوانح براي اولين بار نيروهاي ارتش بعنوان عوامل حكومتي و با استفاده از نيرو و امكانات موجود به كمك آسيب ديدگان شتافتند و اولين استمداد ملي براي كمك به آسيب ديدگان در سطح كشور انجام گرديد . اين استمداد جرقه اي براي سازماندهي تشكيلاتي جمعيت شير و خورشيد سرخ بود. اولين جلسه اين جمعيت تحت عنوان جمعيت شيرو خورشيد سرخ در ششم مرداد مصادف با عيد غدير سال 1302 در عمارت گلستان تشكيل شد . در ابتدا فعاليتهاي امدادي بعنوان يك فعاليت جنبي و در سايه خدمات درماني كه بيشتر مورد نياز جامعه بود ، قرار گرفت . در آن هنگام بيشترين عوامل امدادي جمعيت نيروهاي داوطلب يا دانش آموزان عضو سازمان جوانان بودند . اولين آئين نامه خدمات امدادي در سال 1347 به تصويب هيئت مركزي جمعيت رسيد . بموجب اين آئين نامه مسئوليت ارائه خدمات امدادي درماني به آسيب ديدگان جنگ و همچنين ارائه خدمات امدادي به آسيب ديدگان سوانح و سوانح طبيعي در زمان صلح بعهده جمعيت محول گرديده بود . اولين تشكيلات رسمي امداد بصورت منظم با استخدام نيروهاي تمام وقت جهت ادارات سازمان مركزي امداد كل و زير نظر هيئت كمك به آسيب ديدگان كه در واقع نقش سازمان امدادي ملي كشور را ايفا ميكرد در سال 1350 آغاز بكار كرد .

با پيروزي انقلاب اسلامي ايران در سال 1357 و استقرار نظام جمهوري اسلامي همراه با دگرگون شدن ساختار كلي جمعيت و جدا شدن بخش درمان از فعاليت هاي آن ، عمده وظايف جمعيت به خدمات امدادي سوانح ، جوانان و خدمات حمايتي معطوف گرديد . در سال 1360 بنا به ضرورت يكبار ديگر ساختار تشكيلاتي امداد بر حسب وضعيت جديد و شرايط جنگ تحميلي مورد تجديد نظر قرار گرفت . تربيت و تامين نيروهاي انساني در زمينه هاي درمان , فني و خدماتي ، پشتيباني و حمايت و ارائه خدمات امدادي به آوارگان مناطق جنگي و مناطق بمباران شده نيز جزء خدمات جمعيت قرار گرفت . خدمات ارزنده جمعيت در عملياتهاي گسترده ملي و بين المللي ، زلزله سال 69 گيلان و زنجان و بحران آوارگان عراقي در سال 1370 موجب گرديد جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران جايگاه ويژه اي را در بين جمعيت هاي صليب سرخ و هلال احمر كسب نمايد و بعنوان يكي از 10 جمعيت قدرتمند جهان در پاسخگوئي به سوانح مطرح گردد .