گزارش کارآموزی-فصل سوم
فصل سوم:
مدیریت پسماند(بازدید از کارخانه کمپوست)
مسئول کارآموزی: خانم اکبری
بازیافت مواد
بطور كلي بازيافت مواد را مي توان به 3 دسته زير تقسيم نمود:
1- بازيافت موادي كه بدون هيچ گونه فرايندي و فقط با شستشو ، ضدعفوني و رعايت مسائل بهداشتي قابل استفاده مجدد هستند، مانند بطري هاي شيشه اي سالم.
2- بازيافت موادي كه پس از طي فرايندي به مواد جديد تبديل مي شوند، مثل خرده شيشه، فلزات و مواد پلاستيكي
3- بازيافت مواد، مثل تبديل مواد زائد فساد پذير به كود كمپوست ويا بازيافت انرژي ، مثل تجزيه هوازي مواد زائد فساد پذير و توليد گاز متان يا بيوگاز
بسياري از مواد موجود در زباله هاي شهري قابل بازيافت بوده و ميتوانند در جبران هزينه هاي جمع آوري مؤثر باشند.
توليد كود كمپوست:
كمپوستينگ عبارت است از تجزيه مواد زايد قابل تجزيه بيولوژيكي يا فسادپذير تحت شرايط كنترل شده كه به محصولي به نام كمپوست يا كود يا هوموس تبديل مي گردد.
تهيه كمپوست مي تواند به صورت هوازي و بي هوازي صورت گيرد اما به دليل مزاياي روش هوازي از جمله زمان تثبيت كوتاه تر ، درجه حرارت بالاتر و در نتيجه ايمني بيشتر و عدم بوي تعفن اكثر سيستم هاي تهيه كمپوست را به اين روش انجام مي دهند. تهيه كود كمپوست به روش هاي مختلفي صورت مي گيرد و بطور كلي شامل مراحل زير است:
1- جداسازي مواد غير قابل كمپوست
2- خرد كردن
3- تجزيه مواد
4- سرند كردن و تفكيك ريزدانه ودرشت دانه
5- بسته بندي
اصول و مباني تهيه كمپوست:
1- جداسازي
2- خرد كردن
3- نسبت كربن به ازت
4- تناسب سازي
5- رطوبت
6- درجه حرارت
7- هوادهي
8- PH
كنترل هاي لازم در طي عمليات:
كنترل حرارت در رطوبت بسيار ضروري است تا هم از نظر انجام تجزيه و هم از نظر ايمني، اطمينان حاصل شود.
در مكان هايي با بارندگي زياد بايد پوشش مناسب براي مواد پيش بيني شود. براي كنترل مگس و نابودي آن زير و رو كردن به موقع مواد لازم است تا لارو هاي سطوح به قسمت هاي عمقي منتقل و در معرض حرارت هاي بالا نابود شوند. ضمنا پوشش مناسب مواد با كمپوست رسيده، پوشش با خاك، حفر كانال هاي كم عمق آب در اطراف حوضچه ها و پوشش قير اندود مي توانند در كاهش مگس مؤثر باشند. براي كنترل بو ساده ترين و مؤثرترين روش، پوشش مواد با كمپوست رسيده است كه مانند يك بيوفيلتر عمل مي كند.
انواع ويزگي هاي كمپوست:
محصول كمپوست را به 4 دسته تقسيم مي نمايند:
1) كمپوست خام : مواد زائدي كه مواد غير قابل كمپوست آن جدا و خرد شده اما مراحل تثبيت را طي نكرده است.
2) كمپوست تازه : مواد تحت كمپوست كه در مراحل ابتدايي تجزيه ي بيوشيميايي قرار دارند و حدود 20 % مواد تثبيت شده اند.
3) كمپوست رسيده : به كمپوست كامل و محصول ضدعفوني شده پس از طي فرايند اطلاق می شود.
4) كمپوست مخصوص : كمپوست كامل كه براي تطبيق با نيازمنديهاي گياه به آن مقداري كود شيميايي اضافه شده است.
برخي خواص كمپوست :
1) رنگ قهوه اي تيره مايل به سياه و بوي خاك پرورده
2) نسبت C/N حدود 12_20
3) بدون بو
4) ظرفيت تبادل و جذب آب در حد بالا
5) دارا بودن مواد آلي،ازت ، فسفر و پتاسيم
6) اندازه ي ذرات مناسب كمپوست ريز دانه كوچكتر از 8، كمپوست متوسط بين 8_20 ،كمپوست درشت دانه از mm20تا 45
7) موادي مثل شيشه و پلاستيك در كمپوست ريز دانه حداكثر 6% و در متوسط دانه حداكثر 12%
8) رطوبت كمپوست بسته بندي نشده 50% و كمپوست بسته بندي شده كمتر از20%
مزايا و معايب كمپوست :
مزاياي كمپوست عبارتند از :
1) افزايش خلل و فرج خاك و در نتيجه كمك به توسعه ي ريشه ي گياهان
2) تهويه خاك
3) افزايش ظرفيت حفظ آب
4) كاهش فرسايش خاك
5) افزايش ظرفيت تبادل يون خاك
6) تامين عناصر مغزي و جزئي معدني
7) اثر مفيد بر فعاليت ميكرو ارگانيسم ها
8) كمك به جذب حرارت در خاك به دليل داشتن رنگ تيره
9) كاهش چسبندگي خاك
معايب كمپوست عبارتند از :
1) در حالت مكانيزه سرمايه گذاري اوليه بالاست
2) دفع مواد غير قابل كمپوست بايد به صورت مجزا انجام شود
3) در برخي موارد محصول داراي بازار فروش مطمئن نيست
نوع و مقدار كاربرد:
كمپوست بيشتر به عنوان اصلاح كننده خاك به كار مي رود. مقدار متوسط مصرف آن حدود 10-50 تن در هكتار است. به عبارت ديگر در مصارف مختلف از 3 تا حداكثر 100 كيلوگرم در متر مكعب كاربرد دارد.
بازديد از كار خانه بيوكمپوست:
زباله اي كه به اين كارخانه وارد مي شود، يا زباله هاي تفكيك شده اند يا زباله هاي تفكيك نشده، زباله هاي تفكيك شده از مناطقي جمع آوري مي شوند كه تحت پوشش سازمان است و به هر خانوار دو سطل زباله به رنگ هاي سبز وآبي و گوني زرد رنگ داده شده است تا زباله ها در مبدا توليد از هم تفكيك شوند و سپس جمع آوري گردند. اين كارخانه شامل دو قسمت مهم ميباشد كه عبارتند از:1- سوله پردازش كه كاهش حجم فيزيكي زباله در اين سوله صورت مي گيرد.2- تخمير كه مربوط به كاهش حجم بيولوژيكي زباله مي باشد.
زباله در ابتدا وارد سوله پردازش شده و سپس وارد دستگاه خرد كن يا ترميناتور مي شود اين دستگاه قطعات درشت زباله را به قطعات كوچكتر cm3-4 تبديل مي كند وسپس زباله از دستگاه خردكن وارد سرند مي شود. دستگاه سرند داراي يك تسمه نقاله و يك استوانه در حال چرخش و تيغ هاي مارپيچي است كه وقتي زباله وارد سرند مي شود مواد آلي آن توسط تسمه نقاله و يك استوانه در حال چرخش و تيغ هاي مارپيچي است كه وقتي زباله وارد سرند مي شود مواد آلي آن توسط تسمه نقاله جدا شده وبيرون ريخته مي شود كه البته بيشترين ضرر زباله را هم مواد آلي دارند . زباله ها سپس وارد دستگاه خشك كن مي شوند كه اين دستگاه شبيه تونل است، كه زباله از يك طرف آن وارد و از طرف ديگر خارج مي شود و پس از اين مرحله زباله وارد دستگاه كود پاك كن مي شود كه اين دستگاه بر اساس فشار هوا كار مي كند و موادي كه قابل بازيافت نبودند به محل دفن حمل مي شوند . محل دفن در محلي دورتر از كارخانه قرار دارد. براي دفن اين زباله ها ترانشه اي به عمق 3-4 متر حفر مي شود و پس از قرار دادن زباله در اين ترانشه ها بوسيله بولدوزر بر روي هر لايه زباله خاك ريخته مي شود. البته به علت سنگي بودن بستر زمين كه مانع از نفوذ شيرابه به آب هاي زيرزميني مي شود. كاغذ و كارتن هاي جمع آوري شده و تفكيك شده زباله ها بسته بندي مي شوند و براي مصارف سوختي به كشورهاي همسايه انتقال پيدا مي كنند. يكي از معايب كود كمپوست وجود تكه هاي كوچك شيشه است.براي كم كردن تكه هاي شيشه كود را چندبار در دستگاه ريخته تا شيشه ها تا حد امكان كم شوند. پسمانده ميوه ها مستقيما به كود تبديل مي شوند. سايت تخمير كه يكي ديگر از مكان هاي توليد بيو كمپوست است خود از دو بخش تشكيل شده است1- پردازش 2- بيوكمپوست
دوره تخمير 6تا7 هفته است و تخمير هوازي است و بيشتر ميكروارگانيسم هاي ترموفيليك در آن فعاليت مي كنند در مرحله آخر بيوكمپوست از سرند 30 ميل استفاده مي شود كه براي باغباني و كشاورزي از اين كود استفاده ميشود و اگر از سرند 5ميل استفاده شود كود حاصل براي گل كاري استفاده مي شود.